BMT-nin Rezident Əlaqələndiricisi Qulam İshaqzainin Xüsusi Olimpiya Hərəkatı Gənc Liderlərin Forumunda çıxışı

BMT-nin Azərbaycandakı Nümayəndəliyi adından tədbirin bütün iştirakçılarını, o cümlədən uzun yol qət edərək gözəl Bakı şəhərinə gələn və bu önəmli foruma qoşulan iştirakçıları ürəkdən salamlayıram!

Məni inklüziv idman və təhsilə həsr olunan bu forumun açılış sessiyasında çıxış etməyə dəvət edən təşkilatçılara təşəkkürümü bildirirəm!

Xüsusi Olimpiya Hərəkatı Gənc Liderlərin Forumu Xüsusi Olimpiya idmançılarının hər gün nümayiş etdirdiyi özünəinam, qətiyyət və özünütəsdiqi qeyd etmək üçün unikal fürsət yaradır.

Bu gün təkcə Xüsusi Olimpiya Hərəkatının nailiyyətlərini qeyd etmək deyil, həm də əlilliyi olan bütün şəxslərin, o cümlədən gənclərin öz insan hüquqlarından tam istifadə etməsinə mane olan əngəllərin aradan qaldırılması istiqamətində səylərimizi davam etdirmək öhdəliyimizi bir daha bəyan etmək vacibdir.

Gənclər dünya əhalisinin ən böyük qruplarından birini təşkil edir. Bir çox gənclərin öz sağlamlıq, rifah, sosial-iqtisadi vəziyyətləri ilə bağlı üzləşdiyi narahatlıq doğuran çətinliklərdən əlavə, cəmiyyətdəki qınaq, əngəllər və məlumatsızlıq bir çox hallarda əlilliyi olan gənclərin cəmiyyətin əsas proseslərindən kənarda qalmasınagətirib çıxarır. Nəticədə, əlilliyi olan gənclər kənarlaşdırılır, təcrid olunur və öz rifah və irəliləyişləri üçün zəruri olan əsas hüquq və imkanlardan məhrum olurlar.

Beynəlxalq ictimaiyyətin illərlə davam edən təşviqat səyləri nəticəsində 2006-cı ildə BMT-nin “Əlilliyi olan şəxslərin hüquqları haqqında” Konvensiyası qəbul edildi. Bu əlamətdar Konvensiya insan hüquqları sahəsində əlilik məsələləri ilə bağlı ən əhatəli konvensiyadır. Bu Konvensiya və Dayanıqlı İnkişaf üzrə 2030-cu il Gündəliyi əliliyi olan şəxslərin inkişafın bütün aspektlərinə cəlb olunmasının  gücləndirilməsi üçün unikal çərçivə yaradır.

2030-cu il Gündəliyinin əsas prinsipi “heç kəsi kənarda qoymamaq” öhdəliyidir. Əlilliyi olan şəxslərin hüquqlarının qorunması və təşviq edilməsi zərurəti təhsillə bağlı olan 4-cü DİM-ə, inklüziv iqtisadi artımla bağlı olan 8-ci DİM-ə, sosial-iqtisadi və siyasi inklüzivliklə bağlı olan 10-cu DİM-ə, şəhərlərin, su resursları və nəqliyyatın əlçatanlığı ilə bağlı olan 11-ci DİM-ə və məlumatların toplanması və monitorinqi ilə bağlı olan 17-ci DİM-ə daxil edilib.

Bununla belə, bu məqsədləri siyasət və fəaliyyətlərə inteqrasiya etmək üçün hökumətləri, vətəndaş cəmiyyətini, beynəlxalq inkişaf təşkilatlarını və özəl sektoru əhatə edən resurslar və tərəfdaşlıqlar tələb olunur. Ən əsası isə, əlilliyi olan şəxslərə onların hüquqlarına və rifahına dair layihə və proqramların hazırlanması və icrasında iştirak etmək və fəal rol oynamaq imkanı verilməlidir.

Məmnuniyyət hissi ilə qeyd edirik ki, Azərbaycan “Əlilliyi olan şəxslərin hüquqları haqqında” Konvensiyanı 2009-cu ildə ratifikasiya etmiş və müxtəlif formalarda əqli və fiziki məhdudiyyətləri olan şəxslərin hüquqlarını qorumaq və təşviq etmək üçün tədbirlər görmüşdür. “Əlilliyi olan şəxslərin hüquqları haqqında” Konvensiya üzrə Komitənin ən son Yekun Tövsiyələrindən (2014-ci il) Hökumətin normativ-hüquqi bazanın yaxşılaşdırılması istiqamətində müsbət səylər göstərdiyi məlum olur. Bu səylərə De-institusionalizasiya üzrə Dövlət Proqramı (2006-2015) və İnklüziv Təhsil üzrə (2005-2009) Dövlət Proqramlarının icrası da daxildir. Bundan əlavə, “Əlilliyi olan şəxslərin hüquqları haqqında” Konvensiyanın icrasını əlaqələndirmək üçün Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyində İşçi Qrup yaradılıb. Bu yaxınlarda, 2018-2024-cü illər üçün inklüziv təhsil üzrə yeni dövlət proqramı təsdiq olunub.

Bu nailiyyətlərə baxmayaraq, bütün qanunvericilik aktlarının insan hüquqlarına əsaslanan əlillik modeli ilə uyğunlaşdırılması, əlilliyi olan qadınların və qızların üzləşdiyi çoxsaylı ayrı-seçkilik formalarının qadağan olunması, mənfi stereotiplərin aradan qaldırılması, müstəqil həyat tərzini və cins, yaş qrupu və əlillik vəziyyətinə görə təsnifləndirilmiş məlumatların mütəmadi toplanmasını təşviq etmək üçün hərtərəfli əlçatanlıq planının hazırlanması məsələlərində bəzi boşluqlar mövcuddur.

Azərbaycandakı BMT sistemi hüquqlara əsaslanan yanaşmalardan istifadə edərək Azərbaycanda əlilliyi olan şəxslərin hüquqlarının müdafiəsinin və təşviqinin yaxşılaşdırılması istiqamətində tərəfdaşları ilə işləməkdə qərarlıdır.

Bu, əlilliyi olan hər bir insanın “vaxtilə qapalı olan qapılar”dan keçərək bərabərhüquqlu və ayrı-seçkiliksiz dünyaya daxil ola bilmələrini və ömür boyu davam edəcək özünəhörmət və özünəinam hissi əldə edə bilmələrini təmin etmək məqsədi daşıyır.

Tədbirin hər biriniz üçün uğurlu keçməsini arzu edir və diqqətinizə görə təşəkkür edirəm!