“Kəhrizlərin bərpasının Azərbaycanda su ilə əlaqəli iqlim dəyişmələrinə gücləndirilmiş adaptasiya vasitəsi kimi təşviqi” layihəsinin bağlanış mərasimi keçirilmişdir

17 mart 2026-cı il tarixində Beynəlxalq Miqrasiya Təşkilatının (BMqT) Azərbaycan nümayəndəliyi, Azərbaycan Dövlət Su Ehtiyatları Agentliyi ilə əməkdaşlıq çərçivəsində və Sasakava Fondunun dəstəyi ilə icra edilmiş “Kəhrizlərin bərpasının Azərbaycanda su ilə əlaqəli iqlim dəyişmələrinə gücləndirilmiş adaptasiya vasitəsi kimi təşviqi” layihəsinin bağlanış mərasimini təşkil edilmişdir.

Açılış nitqi ilə çıxış edən BMqT-nin Azərbaycandakı Nümayəndəliyinin rəhbəri v.i.e. və sub-regional əlaqələndirici (BMqT Gürcüstan) cənab Lars Johan Lonnback iqlim dəyişikliyinin Azərbaycanın su ehtiyatlarına artan təzyiqini vurğuladı. Bu kontekstdə kəhrizlər quraq bölgələrdəki icmalara xidmət etməyə davam edən zamanla sınaqdan keçirilmiş, dayanıqlı və mərkəzləşdirilməmiş su təchizatı sistemi olaraq qalır. Cənab Lönnbak vurğuladı ki, 2000-ci ildən bəri BMqT təxminən 200 kəhrizi bərpa edib və bu da Azərbaycanın 20 rayonunda 30.000-dən çox ailəyə fayda verib.

Layihənin məqsədi milli qərar qəbuletməni dəstəkləmək üçün materiallar hazırlamaq idi. “Caucasus Geo Survey” MMC-nin və Su Agentliyinin dəstəyi ilə BMqT-nin hazırladığı iki əsas tədqiqat təqdim edilmişdir:

• mövcud kəhrizlərin bərpasının səmərəliliyini yeni subartezian quyularının qazılması ilə müqayisə edən Xərc Fayda Təhlili; və
• bərpa ediləcək kəhrizlərin seçimi üçün şəffaf, qiymətləndirmələrə əsaslanan yanaşma təklif edən Kəhrizlərin Seçim Metodologiyası.

Azərbaycan Dövlət Su Ehtiyatları Agentliyi yanında Su və Meliorasiya Elmi Tədqiqat İnstitutunun sədr müavini cənab Rəşail İsmayılov açılış nitqində bu işin Su Ehtiyatlarından Səmərəli İstifadə üzrə Milli Strategiya ilə uyğunluğunu vurğulayaraq qeyd etdi ki, Strategiyada kəhrizlərin bərpasına həsr olunmuş xüsusi bir fəaliyyət var.

Müzakirə zamanı iştirakçılar təkcə kəhrizlərin bərpasının iqlimə uyğunlaşma üçün strateji əhəmiyyətini deyil, həm də kəhrizlərin Azərbaycanın mədəni irsinin bir hissəsi kimi tanınmasının vacibliyini vurğuladılar.

Kəhrizlərin əsrlər boyu davam edən ənənəvi mühəndislik biliklərini və icma əsaslı su idarəçiliyini özündə cəmləşdirdiyi vurğulandı. Buna görə də onların qorunması və bərpası təkcə su təhlükəsizliyi üçün deyil, həm də əvəzolunmaz mədəni irsin qorunması üçün vacibdir.

Ənənəvi kəhriz mühəndisləri olan kankanların rolu bu irsin qorunmasında mərkəzi rol oynadığı vurğulandı. Nəsildən-nəslə ötürülən bacarıqları qorunmasına dəstək olmadan bu sənət yox olmaq riski altındadır. Bu xüsusda, layihə çərçivəsində Gəncədə dörd universitetin tələbələrini cəlb etməklə keçirilmiş potensialın inkişaf etdirilməsi sessiyası yeni nəsil kəhriz mütəxəssislərinin yetişdirilməsində mühüm addım kimi qeyd edildi.